अद्यावधिक: २०८३ भदौ। संख्या र स्थापना वर्ष स्थायी हुन्; नयाँ क्षेत्र थपिए मात्र फेरिन्छ।
१. संरक्षित क्षेत्रको जोड
• राष्ट्रिय निकुञ्ज — १२
• वन्यजन्तु आरक्ष — १ (कोशी टप्पु)
• शिकार आरक्ष — १ (ढोरपाटन)
• संरक्षण क्षेत्र — ६
• मध्यवर्ती क्षेत्र — १३
संरक्षित क्षेत्रले नेपालको कुल भूभागको करिब २३.३९ प्रतिशत ओगटेको छ।
२. बाह्र राष्ट्रिय निकुञ्ज (स्थापना क्रममा)
१. चितवन — २०३० (नेपालको पहिलो; सन् १९८४ मा विश्व सम्पदा सूचीमा)
२. सगरमाथा — २०३२ (सन् १९७९ मा विश्व सम्पदा सूचीमा)
३. लाङटाङ — २०३३
४. रारा — २०३३ (क्षेत्रफलमा सबैभन्दा सानो, करिब १०६ वर्ग कि.मि.)
५. शे-फोक्सुण्डो — २०४१ (क्षेत्रफलमा सबैभन्दा ठूलो, करिब ३,५५५ वर्ग कि.मि.)
६. खप्तड — २०४३
७. बर्दिया — २०४५ (तराईको सबैभन्दा ठूलो)
८. मकालु बरुण — २०४८
९. शिवपुरी नागार्जुन — २०५९
१०. बाँके — २०६६
११. शुक्लाफाँटा — २०७४ (वन्यजन्तु आरक्षबाट स्तरोन्नति)
१२. पर्सा — २०७४ (वन्यजन्तु आरक्षबाट स्तरोन्नति)
छ संरक्षण क्षेत्र: अन्नपूर्ण (नेपालकै सबैभन्दा ठूलो संरक्षित क्षेत्र), कञ्चनजङ्घा, मनास्लु, गौरीशंकर, अपि नाम्पा, कृष्णसार (ब्ल्याकबक, बाँके)।
कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष — अर्नाको संरक्षणका लागि; नेपालको पहिलो रामसार क्षेत्र पनि।
ढोरपाटन शिकार आरक्ष — नेपालको एक मात्र शिकार आरक्ष (बागलुङ, म्याग्दी, रुकुम)।
३. विश्व सम्पदा सूची — नेपालमा ४
सांस्कृतिक (२)
• काठमाडौँ उपत्यका — सन् १९७९; सात स्मारक क्षेत्र: काठमाडौँ, पाटन र भक्तपुर दरबार क्षेत्र; स्वयम्भू र बौद्ध स्तूप; पशुपति र चाँगुनारायण मन्दिर क्षेत्र
• लुम्बिनी, भगवान् बुद्धको जन्मस्थल — सन् १९९७
प्राकृतिक (२)
• सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज — सन् १९७९
• चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज — सन् १९८४
युनेस्को स्थापना: १६ नोभेम्बर १९४५; मुख्यालय पेरिस। नेपाल सदस्य: १९५३।
४. रामसार क्षेत्र — नेपालमा १०
• कोशी टप्पु (१९८७) — नेपालको पहिलो
• बीसहजारी ताल (२००३)
• घोडाघोडी ताल (२००३)
• जगदिशपुर जलाशय (२००३) — नेपालको सबैभन्दा ठूलो मानव निर्मित जलाशय
• रारा ताल (२००७)
• शे-फोक्सुण्डो ताल (२००७)
• गोसाइँकुण्ड र सम्बद्ध ताल (२००७)
• गोक्यो र सम्बद्ध ताल (२००७) — विश्वकै सबैभन्दा अग्लो रामसार क्षेत्रमध्ये
• माई पोखरी (२००८)
• पोखरा उपत्यकाको ताल समूह (२०१६)
रामसार महासन्धि: १९७१, इरानको रामसार सहरमा; सिमसार संरक्षणसम्बन्धी। विश्व सिमसार दिवस — फेब्रुअरी २।
५. वन्यजन्तु
• संरक्षित स्तनधारी: २७ प्रजाति; पक्षी: ९; सरीसृप: ३ (राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन, २०२९ अनुसार)
• एकसिङ्गे गैँडा — चितवन र बर्दियामा; नेपालको संरक्षण सफलताको प्रतीक
• पाटे बाघ — बर्दिया, चितवन, बाँके, पर्सा, शुक्लाफाँटा
• हिउँ चितुवा — हिमाली क्षेत्र
• डल्फिन — कर्णाली/मोहना नदी क्षेत्र
• अर्ना — कोशी टप्पु
